Kahramanmaraş’taki Afşin-Elbistan A Termik Santralı’na yapılması planlanan ek ünitelere dair Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi’nin iptal kararının ardından santralın çalışan dördüncü ünitesini ilgilendiren davada gelişme yaşandı. Greenpeace Türkiye ve yörede yaşayan yurttaşların davada bilirkişi raporu çıktı.
Rapor, Afşin-Elbistan A Termik Santralı’nın dördüncü ünitesinden yayılan hava kirliliğinin insan sağlığı, tarımsal üretim, su kaynakları ve ekosistem bütünlüğü üzerinde “ciddi ve sürekli bir risk” oluşturduğunu ortaya koydu.
Rapora göre, tesis hava emisyonu yönünden çevre izin ve lisans belgesinin asgari teknik şartlarını karşılamıyor; yönetmelik kapsamındaki entegre değerlendirme yükümlülüğünü yerine getirmiyor. Bu yetersizlikler yapısal ve sürekli nitelik taşıyor. Ayrca alınan önlemler ülke ve dünya standartlarıyla kıyaslandığında yetersiz ve elverişsiz kalıyor. Hava emisyonu aykırılığı insan sağlığı, tarımsal üretim, su kaynakları ve ekosistem bütünlüğü üzerinde ciddi ve süregelen bir risk oluşturuyor.
Rapora göre tesisin saptanan kazan arızasını giderdikten sonra “Artık ölçüme hazırız” diyerek ölçüm anını kendisi belirlediği durumda bile havaya saldığı kükürt dioksit ve azot dioksit için konulmuş yasal sınırlar aşıldı. Bilirkişi heyeti bunu “arızi bir hata” olarak değil, “yapısal ve sürekli bir yetersizlik” olarak niteledi.
‘YERİNE GETİRMİYOR’
Rapor, aynı adresteki tüm tesislerin birlikte değerlendirilmesini zorunlu kılan yönetmelik kuralının yerine getirilmediğini tespit etti. Bir çevresel riskin sağlık sonuçları ancak bu veri eksiksiz ortaya konduğunda ölçülebilir, çünkü çevresel kaynaklı kronik hastalıkların kayıtlara geçmesi on yıllar alır. Bilirkişi de bu nedenle riski, olmuş bir zarar üzerinden değil, “devam ettirilmesi kabul edilemez nitelikte ciddi bir tehdit” olarak tanımladı.
Karar ilişkin açıklama yapan Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanya Sorumlusu Emel Türker Alpay, bilirkişi heyetinin tüm olumsuzlukları ortaya çıkardığını söyledi. Alpay, “Bilirkişi raporunda öne çıkan en önemli bulgulardan biri, hava kirliliği aşımının münferit olmadığı. Bizim 2024’te ilk kez elde ettiğimiz sürekli emisyon ölçüm sistemi (SEÖS) verileri de ortalama değerlerin yönetmelik sınırlarını 1 buçuk kattan 8 kata kadar aştığını gösteriyordu” dedi.
‘PLANLAMA YAPILMALI’
Alpay, “Bölge için yapılması gereken bu ömrünü tüketmiş santrallere yatırım yapmaya devam etmek yerine bölgenin kömürden adil bir geçiş ile nasıl kurtarılacağını planlamak olmalı” ifadelerini kullandı.
